1. تنوع فرهنگی به همزیستی گروه های گوناگون فرهنگی در کنار یکدیگر با وجود تفاوت در زبان، نژاد، قومیت، اندیشه، مذهب یا هر شاخص فرهنگی دیگر در یک جامعه دموکراتیک و با رویکردی کثرت گرایانه با تاکید بر رعایت حقوق اقلیت ها می گویند. تنوع فرهنگی نه فقط در مقیاس دولت ها و کشور های مختلف، بلکه در درون مرزهای جغرافیایی یک کشور نیز معنایی دقیق دارد.
2. ایران به عنوان یک نمونه روشن از جامعه متکثر چند فرهنگی، می تواند همواره به نیکوترین روش، الهام بخش میراث گرانبهای مشترک بشر یعنی تنوع فرهنگی باشد. مردمانی که با وجود تفاوت های آشکار در زبان، قومیت، مذهب، نژاد و رنگ ، همواره همدل و همراه یکدیگر بوده اند و در گستره وسیعی از تاریخ زمین، به جهان پیام همزیستی مسالمت آمیز، صلح و برادری در اثر آمیختگی فرهنگ ها و شهروندی چند فرهنگی صادر نموده اند. مردمان این سرزمین قرن ها است با وجود تنوع فرهنگی گسترده با یکدیگر پیوند های عمیق خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی دارند و این امر نه تنها حذف فرهنگ ها را به دنبال نداشته، بلکه هر فرهنگ با بهره گیری از ظرفیت های منحصر به فرد خرده فرهنگ های پیرامونی خود، غنای فرهنگی و تثبیت آن را به دنبال داشته است.
۳. تنوع فرهنگی حقیقتی موجود در همه جوامع بشری است. حقیقتی که می تواند انسان ها را از توهم ، داشتن فرهنگ اصیل و خالص رها سازد! فرهنگ بشر امروز آمیخته ای از فرهنگ پیشینیان و نیز جوامع مختلف انسانی است که در عصر ارتباطات جهانی با آنها به طور دائم در ارتباط است؛ خواه آنها را بپسندد، خواه نپسندد و هیچ فرهنگ انسانی به نوبه خود نه مطلقا فاخر است و نه مطلقا مخرب بلکه هر فرهنگ بشر میراثی ارزشمند است که می توان از ظرفیت های آن به بهترین شکل برای صلح و توسعه بهره برد.
از آنجایی که حقوق فرهنگی به عنوان بخش مهمی از نسل دوم حقوق بشر پذیرفته شده است، بنابراین یکی از بایسته های جوامع و نظام های سیاسی مردمسالار، پذیرش تنوع فرهنگی به متنوع ترین شکل ممکن، با رویکرد کثرت انگارانه است. بنابراین چالش دولت ها در مواجهه با تنوع فرهنگی به عنوان یک حقیقت موجود در به رسمیت شناختن آن و یا سیاسی انگاری بی مورد و تقابل با آن است. نفی تنوع فرهنگی و تلاش برای القای فرهنگ ها با دخالت سیاسی، نتیجه ای جز تکرار روز افزون آسیب های فرهنگی اجتماعی همچون تروریسم، افراطی گری، ترویج خشونت، قومیت گرایی و شکاف های اجتماعی به دنبال نخواهد داشت.
۴. در اسناد بین المللی حقوق بشر، بایسته هایی برجسته در زمینه تنوع فرهنگی و حقوق فرهنگی به چشم می خورد که علاوه بر اهمیت موضوع، نشان از تعهد دولت ها به رعایت و احترام به آن دارد. در ماده 2 اعلامیه جهانی حقوق بشر، به نفی هرگونه تبعیض میان انسان ها از دریچه فرهنگ تأکید شده است و به موجب صراحت ماده 22 اعلامیه ، حق حفظ حقوق فرهنگی بشر ضروری دانسته شده است. همچنین در ماده 27 از همین اعلامیه، حق مشارکت آزاد در حیات فرهنگی جامعه پیرامونی بشر به عنوان مصداقی از حقوق بشر مورد پایش قرار گرفته است. افزون بر اعلامیه، به موجب مواد 13 و 15 میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی که دولت ایران نیز به موجب قانون الحاق مصوب 17/02/1354، سالگرد پنجاهمین سال پیوستن به آن را به تازگی پشت سر گذاشته است، دولت ها در برابر شهروندان خود وظیفه دارند که حق شرکت در زندگی فرهنگی را به رسمیت شناخته و در جهت توسعه فرهنگی بین المللی و نیز حفظ، توسعه و ترویج فرهنگ های بشری تلاش جدی داشته باشند.
اهمیت موضوع تنوع فرهنگی باعث شد که به الزامات هنجاری اشاره شده بسنده نگردد و تلاش فعالان حقوق بشر در این راستا دستاوردی بزرگ را در سال 2001 رقم زد تا در سی و یکمین اجلاس یونسکو بیانیه جهانی تنوع فرهنگی توسط دولت های پیوسته به تصویب برسد. در این روز به فراخور روز جهانی تنوع فرهنگی یادآوری می گردد که به موجب مواد یک و چهار از همین بیانیه، تنوع فرهنگی برای انسان به همان اندازه ضروری است که تنوع زیستی برای طبیعت ضرورت دارد و دفاع از تنوع فرهنگی ،یک بایسته اخلاقی و تفکیک ناپذیر از کرامت انسانی بوده و بیانگر تعهد افراد به حقوق بشر و آزادی های بنیادین بشر به ویژه حقوق اقلیت ها و مردم بومی است.
5. اخیرا در ایران در مجلس شورای اسلامی با طرح تدریس ادبیات زبان های محلی و قومی در مدارس کشور مخالفت شده است. در این زمینه یادآوری می گردد که به موجب مواد 26 و 27 میثاق حقوق مدنی سیاسی که دولت ایران نیز به آن پیوسته است و به موجب ماده 9 از قانون مدنی، در حکم قانون بوده، هر گونه تبعیض میان انسان ها برای زبانشان و یا ایجاد محدودیت در کاربرد زبان مادری آنان نقض حقوق بشر است. همچنین به استناد صراحت اصل 15 قانون اساسی، تدریس زبان ها و ادبیات محلی و قومی در مدارس در کنار زبان فارسی آزاد است.
6. کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای دادگستری اصفهان با گرامیداشت روز جهانی [تنوع فرهنگی برای گفتگو و توسعه] با تأکید بر ضرورت به رسمیت شناختن تنوع فرهنگی به عنوان حقیقت موجود در جامعه بشری، آن را بایسته ای انکار ناپذیر برای احترام و رعایت حقوق بشر به ویژه در عصر جهانی شدن انسان ها می داند و یادآوری می نماید که در ایران به عنوان یکی از آینه های خوش نقش و نگار تجلی بخش تنوع فرهنگی در جهان امروز، نباید با دیدگاه های تهدید انگارانه از گنجینه های غنی و گوهر گرانبهای فرهنگی همچون زبان های مادری اقلیت ها، بی تفاوت عبور کنیم. کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای دادگستری استان اصفهان لازم می داند هرچه سریعتر در جهت دسترسی مردم ایران به ویژه اقلیت های قومیتی و محلی به حق یاد شده اقدام گردد.