هفتم اسفند، سالروز استقلال کانونهای وکلای دادگستری، یادآور یکی از بنیادیترین ارکان دادرسی عادلانه در نظام حقوقی است؛ رکنی که فلسفه وجودی آن، تضمین حق دفاع و صیانت از حقوق اساسی مردم در پرتو حاکمیت قانون است. هفتاد و سومین سالگرد استقلال کانون وکلا، صرفاً یک مناسبت صنفی نیست، بلکه فرصتی برای تأمل در جایگاه وکیل مستقل به عنوان یکی از اضلاع تحقق عدالت و دادرسی منصفانه است.
استقلال نهاد وکالت، صرفا امتیازی برای وکلا نیست، بلکه تضمینی برای حق دادرسی عادلانه است. وکیلی که در انجام وظایف حرفهای خود از امنیت شغلی و استقلال برخوردار باشد، میتواند با آرامش و بیهراس از حقوق موکل دفاع کند و نقش واقعی خود را در فرآیند دادرسی ایفا نماید. در واقع، هر اندازه استقلال وکیل تقویت شود، اعتماد عمومی به نظام قضایی نیز افزایش خواهد یافت؛ چراکه دادرسی عادلانه بدون دفاع آزاد و مستقل، مفهومی ناقص و شکننده خواهد بود.
در این میان، تأکید بر صلاحیت وکلای دادگستری برای حضور در تمامی محاکم، ضرورتی حقوقی و مبتنی بر اصول بنیادین دادرسی است. حق انتخاب آزادانه وکیل از سوی مردم، از لوازم حق دفاع مؤثر و از جلوههای برابری در برابر قانون است و هرگونه محدودیت در این انتخاب، در نهایت به تضعیف حقوق شهروندان و کاهش کیفیت دفاع در فرآیند رسیدگی منجر میشود. جامعه زمانی از عدالت واقعی بهرهمند خواهد شد که شهروندان بتوانند بدون مانع، وکیل مورد اعتماد خود را برگزینند و از خدمات تخصصی وکلای دادگستری در همه مراجع قضایی بهرهمند شوند.
از سوی دیگر، تجربههای حقوقی در جوامع مختلف نشان داده است که اعمال محدودیتهای حرفهای بر وکلا یا مواجهههای محدودکننده با آنان میتواند آثار مستقیم بر کارآمدی نظام دادرسی و اعتماد عمومی به عدالت داشته باشد. تضعیف جایگاه وکیل مستقل، به طور ناخواسته توازن دادرسی را بر هم زده و به جای تقویت اقتدار قضایی، میتواند به آسیبپذیری فرآیند رسیدگی و کاهش احساس امنیت حقوقی در جامعه بینجامد.
در شرایط حساس و پیچیده اجتماعی و حقوقی امروز، نقش کانونهای وکلای دادگستری و وکلا بیش از پیش ناظر به مسئولیتی عمومی است. این نهادها همواره استقلال را برای خدمت بهتر به مردم طلب کردهاند، نه برای فاصله گرفتن از نظام حقوقی، بلکه برای ایفای مؤثرتر وظیفه دفاع از حقوق بنیادین شهروندان و پاسداری از قانون. وکلای دادگستری خود را مدافع حقوق اساسی مردم میدانند و استقلال را ابزار انجام این رسالت میشمارند.
برگزاری مراسم و آیینهای بزرگداشت روز استقلال کانون وکلای دادگستری نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. این بزرگداشتها صرفاً جنبه نمادین ندارند، بلکه یادآور یک اصل بنیادین برای جامعه حقوقی و افکار عمومی هستند: اینکه عدالت پایدار، در گرو وجود وکیل مستقل و امکان دفاع آزاد است. این مناسبتها هر ساله به منظور یادآوری اهمیت این استقلال برگزار میشود تا توجه جامعه و نهادهای مرتبط به نقش حیاتی وکیل در تضمین دادرسی منصفانه جلب گردد.
کانونهای وکلای دادگستری و جامعه وکالت، استقلال را برای خدمت صادقانه به مردم و تقویت اعتماد به نظام قضایی طلب میکنند و باور دارند که صیانت از استقلال وکیل، در نهایت صیانت از حق دفاع، عدالت و حقوق اساسی ملت است؛ اصولی که حفظ و تقویت آنها، به استحکام بنیانهای حقوقی و اجتماعی کشور و ارتقای کیفیت دادرسی خواهد انجامید.
هفتاد و سومین سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری را بیش از پیش پاس می داریم و بر عهد خود با مردم شریف برای پاسداری از حقوق آنان در فراز و فرودها محکم و استوار ایستاده ایم و برای کشور عزیزمان ایران روزهایی سرشار از آرامش، امید، عدالت و نیکروزی آرزومندیم.